„[…] człowiek musi wątpić, gdyż poszukiwanie prawdy zaczyna się od stawiania
pytań. Kto wątpi, ten myśli”.
Każda wojna odbija piętno w sercach tych, którzy byli zmuszeni się z nią
zmierzyć. Pochłania miliony ofiar, wśród nich jest także ludność cywilna. Zaprząta umysł,
wyzwala ogrom emocji, w tym instynkt przetrwania, który prowokuje do zachowań
dalekich od przekonań i głęboko zakorzenionego stylu bycia. Łamie psychikę i
bardzo mocno wpływa na koleje losu. W obliczu wojny ludzie nabierają pokory,
szlachetności, niebywałej odwagi, która pozwala im walczyć i pomagać słabszym,
wielu też paraliżuje strach, który zmusza ich do biernej akceptacji okrutnej
rzeczywistości. Jednak są również tacy, którym wojna odbiera rozum, popychając do
nieludzkich zachowań — zupełnie odczłowieczając!
„Sąd Okręgowy w Zweinrücken skazał młodą kobietę na rok ciężkiego więzienia. Przestępstwo jej polegało na tym, że podarowała kanadyjskiemu jeńcowi pomarańczę”. (str. 45)
Marlene Hanni Münzer stanowi kontynuację bestselerowej
powieści Miłość w czasach zagłady, którą jakiś czas temu miałam przyjemność
przeczytać. Chociaż pierwszy tom zdobywa różnorakie opinie, mimo tego nadal
uważam, że to dobra książka i zupełnie nie rozumiem ocen w postaci jednej
gwiazdki. Jednak każdy z nas odbiera książki na swój, indywidualny sposób i jak
widać, co jednych zachwyca, innych zupełnie nie przekonuje. Taka nasza natura.
Po lekturze drugiego tomu odnoszę wrażenie, że autorka poczyniła niemałe
postępy, tworząc powieść, która w mojej opinii pochłania uwagę czytelnika od
pierwszej strony, nie pozwalając mu się z niej wydostać, dopóki nie pozna do
końca historii bohaterów. Mimo sporej objętości — narracji, która zawiera
mnóstwo opisów, nie tylko miejsc czy zdarzeń, ale przede wszystkim emocji — tę
opowieść pochłania się niczym dobrze skonstruowany thriller. Zżyłam się z bohaterami, śledząc ich losy z dużym zaangażowaniem, niepokojem i napięciem. Według mnie
pisarce udało się zbudować bardzo zajmującą, chwilami poruszającą, bolesną, a
nawet szokującą intrygę, wciągając bohaterów w odmęty II wojny światowej. Część
akcji rozgrywa się za drutami jednego z największych nazistowskich obozów
zagłady Auschwitz-Birkenau. To tam, w jednym z „ekskluzywnych” bloków ląduje
główna bohaterka wraz z dwudziestoma innymi więźniarkami oraz enigmatyczną
madame Jolantą. Pozostałym skazańcom wydaje się, że kobiety rządzą się tam
specjalnymi przywilejami, toteż nienawidzą ich i potępiają. Tymczasem one
przeżywają prawdziwą gehennę, każdego dnia zaspokajając nieokiełznaną chuć
hitlerowskich esesmanów. A jednak w tych dramatycznych okolicznościach rodzi
się miłość, która pewnego dnia zmusza Marlene do podjęcia brzemiennej w skutkach decyzji. Bohaterka bowiem staje w obliczu bezwzględnego
dylematu. Czy zdecyduje się zabić ukochanego, aby nieodwracalnie zmienić losy
fanatycznej wojny i ocalić życie milionów ludzi?
„Dwadzieścia jeden kobiet, które czują, oddychają, żyją. Jeśli spróbujesz uciec, wszystkie zginą. Zostaniemy rozstrzelane, bez wyjątku, każda z nas. Każda odpowiada życiem za pozostałe”. (str. 199).
W moim odczuciu Hanni Münzer napisała kolejną książkę, w której sprawnie łączy
fakty historyczne z fikcją literacką, nadając tej opowieści bardzo realny
wymiar. Autorka wplata w fabułę rozdziały, które nazywa „odpryskami wojny”,
zamieszczając w nich autentyczne epizody. Świetnie kreśli na kartach obraz
nazistowskiej propagandy, społeczeństwa nasyconego hitlerowską indoktrynacją,
szerzącym się antysemityzmem, demagogią, która wyzwalała w niemieckim
społeczeństwie ogromną nienawiść, ale i strach. Autorka tą książką zwraca też
uwagę na ludzi, którzy potrafili znaleźć w sobie odwagę, jednocześnie wykazując się ogromną
empatią i altruizmem. To właśnie te jednostki w ramach pogardy przystępowały do oddziałów ruchu oporu, sprzeciwiającego się rządom Adolfa Hitlera, tym samym narażając
się na prześladowanie i tortury często prowadzące do śmierci.
Taką postacią jest Marlene, Niemka urodzona w szlacheckiej rodzinie, jako Anna von Dürkheim, to głównie jej losy śledzimy na kartach powieści. Jest odważną, zdeterminowaną, skłonną do poświęceń, silną kobietą. Od chwili wybuchu wojny walczy
przeciwko totalitarnemu rządowi, każdego dnia narażając swoje życie w
brawurowym stylu. Bez wątpienia wzbudza podziw i sympatię, chociaż chwilami
wydaje się, że jej postać wyjątkowo sprawnie wychodzi z pewnych opresji. Niemniej jednak los doświadcza ją w wyjątkowo okrutny sposób, rodząc u czytelnika szereg
rozmaitych emocji. Drugi tom można czytać bez zgłębiania pierwszej części,
jednak znajomość Miłości w czasach zagłady, z pewnością pozwoli lepiej
zrozumieć przesłanki, którymi kierowali się bohaterowie.
„Zło pochłonęło nie tylko ciała pomordowanych, lecz również wyciągnęło ręce po dusze tych, którzy przeżyli. Bo zło jest wiecznie nienasyconym molochem". (str. 467)
Reasumując, nie jest to książka, która stanowi kompendium wiedzy z przebiegi II
wojny światowej, jednak z pewnością oddaje jej realia, ukazując przy tym siłę
miłości, przyjaźni i hartu ducha, zwraca też uwagę na wartości, których coraz mniej
we współczesnym świecie. Zachęcam do lektury!
„[…] prędzej czy później wojna zawsze zaczyna pożerać własny ogon. Ludzie w końcu zaczynają tęsknić za dobrem i pięknem i budzi się to, co stanowi o człowieczeństwie: silniejszy zaczyna pomagać słabszemu, ten, kto ma wiele, dzieli się z tymi, którzy nie mają nic". (str. 43-44)
Kategoria: literatura współczesna / z wojną w tle
Cykl: Miłość w czasach zagłady / tom II
Wydawnictwo: Insignis
Przekład: Łukasz Kuć
Wydawnictwo: Insignis
Przekład: Łukasz Kuć
Rok wydania: 2017
ISBN 978-83-65315-97-7
Liczba stron: 552
Moja ocena: 8,5/10
Moja ocena: 8,5/10
Za udostępnienie egzemplarza do recenzji
serdecznie dziękuję:
